Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên làm rõ một số nội dung về vấn đề xăng dầu tại phiên thảo luận Quốc hội sáng ngày 28/10

Theo quy định hiện hành, vấn đề quản lý cung ứng vận hành kinh doanh xăng dầu được giao cho 7 Bộ, Ngành, cơ quan chức năng và chính quyền 63 tỉnh/thành phố thực hiện.
bo truong
Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên tại phiên thảo luận Quốc hội ngày 28/10/2022

“… Trước hết, tôi rất đồng tình và bày tỏ những nỗi băn khoăn của các vị đại biểu là rất đúng, vì xăng dầu là vật tư chiến lược, có ý nghĩa sống còn với mọi quốc gia, mọi nền kinh tế. Hơn thế nữa, vấn đề khủng hoảng năng lượng đã, đang và sẽ ngày càng trầm trọng trên phạm vi toàn cầu do cạnh tranh chiến lược, chiến tranh cục bộ và mục tiêu “Zero Carbon” ở năm 2050.

Nước ta, theo quy định hiện hành, vấn đề quản lý cung ứng vận hành kinh doanh xăng dầu được giao cho 7 Bộ, Ngành, cơ quan chức năng và chính quyền 63 tỉnh/thành phố thực hiện. Vì vậy, để làm tốt việc này, không chỉ cần mỗi Ngành, mỗi cơ quan chức năng ở Trung ương và chính quyền địa phương làm tốt, mà quan trọng hơn phải hợp tác được với nhau một cách chặt chẽ, nhuần nhuyễn và hiệu quả, nhất là trong bối cảnh thị trường thế giới và trong nước rất dị biệt như vừa qua.

Chẳng hạn, Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ chính là lập kế hoạch, tạo nguồn cung ứng và cùng chính quyền địa phương quản lý điều hành hệ thống kinh doanh xăng dầu cả nước. Tuy nhiên, để làm được điều đó, Ngành Công Thương rất cần sự ủng hộ, giúp đỡ của Ngân hàng Nhà nước, hệ thống ngân hàng thương mại trong việc cho vay và bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.

Để doanh nghiệp xăng dầu tồn tại được, có thể cưu mang đại lý bán lẻ của mình, thì trong công thức tính giá xăng dầu cần phải được ngành chức năng hướng dẫn, cập nhật và phản ánh đầy đủ, kịp thời các chi phí định mức, chi phí tạo nguồn, các loại chi phí phát sinh thực tế khác để doanh nghiệp trong lúc khó, nếu không có lãi cũng không bị lỗ và không để đứt gãy hệ thống phân phối.

Hoặc để có xăng dầu tới tay người tiêu dung một cách thuận lợi thì không chỉ cần sự vận hành thông suốt của 34 doanh nghiệp đầu mối, 332 thương nhân phân phối thuộc trách nhiệm cấp phép của Bộ Công Thương, mà cần có vai trò có tính chất quyết định của 17.000 đại lý bán lẻ kinh doanh xăng dầu do chính quyền các tính/thành phố cấp phép và quản lý.

Thời gian qua, Chính phủ, Quốc hội, các Bộ, ngành chức năng và các địa phương đã nỗ lực cố gắng trong quyết sách các chủ trương, trong chỉ đạo điều hành thông qua các công cụ thuế, phí, quỹ bình ổn và cả chính sách xã hội. Vì thế, thị trường xăng dầu nước ta cơ bản được ổn định, tổng nguồn luôn không thiếu, giá cả hợp lý và luôn ở nhóm các nước có giá bán lẻ thấp nhất trong khu vực và thế giới.

Tuy nhiên, để xảy ra tình trạng thiếu hàng cục bộ ở hệ thống thương nhân phân phối, và cửa hàng bán lẻ TP. Hồ Chí Minh và một số tỉnh phía Nam là điều rất đáng tiếc và bất thường, bởi dù hoàn cảnh khó khăn giống nhau, nhưng phần lớn các tỉnh/ thành phố, nhất là các tỉnh phía Bắc và miền Trung không xảy ra như vậy.

Đặc biệt, tại thời điểm đầu tháng 10, cả nước còn 3 triệu m3 xăng dầu, kể cả dự trữ thương mại, sản xuất của các nhà máy trong nước và nhập khẩu trong kỳ của 34 doanh nghiệp đầu mối thì đủ nguồn cung cho đến gần hết tháng 11, chưa kể các nhà máy sản xuất tiếp, các doanh nghiệp nhập khẩu tiếp theo kế hoạch.

Ngoài nguyên nhân khách quan của thế giới là đứt gãy nguồn cung, khủng hoảng năng lượng, lạm phát tăng cao, giá dao động trong biên độ lớn, tỷ giá ngoại tệ thay đổi hàng giờ, thì nguyên nhân chủ quan trong nước theo chúng tôi là các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu rất khó tiếp cận với vốn và bảo lãnh của tín dụng ngân hàng, room đã hẹp, điều kiện vay – thanh khoản khó khăn, tỷ giá ngoại tệ để nhập khẩu hàng thay đổi liên tục, biên độ giá dao động lớn, vì thế rủi ro rất cao cho các doanh nghiệp.

Thứ hai, trong bối cảnh khan hàng, nhiều chi phí phát sinh, nhiều định mức lỗi thời nhưng chưa được cập nhật kịp thời, đầy đủ, phản ánh trong công thức tính giá cơ sở xăng dầu nên doanh nghiệp càng làm càng lỗ, và trong quy chế thị trường, không ai ngoài quy luật cung cầu, quy luật giá trị và mục tiêu lợi nhuận quyết định được hành động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp đầu mối hay thương nhân phân phối đã không tự cứu được mình để làm ăn có lãi thì không thể lấy ra chiết khấu cho đại lý bán lẻ nên đã tạo ra sự đứt gãy nhất thời, cục bộ ở khâu bán lẻ một số nơi.

Thứ ba, trong tháng 9 và đầu tháng 10, thiên tai bão lũ xảy ra trên biển và nhiều vùng miền của cả nước, cũng làm chậm các chuyến tàu, chuyến xe chở xăng dầu cung ứng cho các đơn vị bán lẻ. Mặt khác, cũng trong thời điểm này, các lực lượng chức năng cả Trung ương và địa phương đã đấu tranh, triệt phá thành công một số vụ buôn lậu, làm giả xăng dầu với số lượng lớn đến hàng chục ngàn m3, nên ít nhiều cũng có ảnh hưởng tới phân phối xăng dầu trên một số địa bàn.

Thứ tư, TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam là nơi có rất nhiều thương nhân phân phối. Theo thống kê, có 146/332 thương nhân phân phối của cả nước, chiếm 44% nằm ở khu vực này. Qua khảo sát của ngành, thấy rất nhiều thương nhân phân phối đã ký hợp đồng mua hàng của nhiều doanh nghiệp đầu mối, nhưng việc mua hàng thường xuyên thì không thực hiện.

Vì vậy, doanh nghiệp đầu mối không thể chủ động nguồn hàng trong kỳ cho hệ thống của mình, khi khan hàng các thương nhân phân phối quay lại mua hàng để phân phối cho hệ thống bán lẻ của mình, đương nhiên sẽ không còn cơ hội, và vì thế cũng làm đứt gãy ở một số nơi.

Để kịp thời khắc phục tình trạng nêu trên, thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tham mưu cho các cấp có thẩm quyền, phối hợp chặt chẽ với các ngành, cơ quan chức năng và chính quyền các địa phương thực hiện một số nhiệm vụ sau:

- Thứ nhất, tập trung thực hiện chỉ đạo hướng dẫn các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối chia sẻ nguồn cung trong dự trữ thương mại của mình, để kịp thời chi viện cho những địa bàn cần ứng cứu. Mặt khác, tiếp tục động viên, phân giao chỉ tiêu bổ sung cho các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp đầu mối để tăng sản lượng sản xuất và nhập khẩu, đảm bảo nguồn cung ra thị trường trong mọi tình huống. Phối hợp với các lực lượng chức năng, cơ quan và chính quyền các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát của toàn hệ thống kinh doanh xăng dầu. Kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm, kể cả phải rút giấy phép vĩnh viễn đối với các doanh nghiệp kinh doanh khi vi phạm quy định, đảm bảo lưu thông suốt, duy trì hệ thống một cách hợp lý.

- Thứ hai, phối hợp với ngân hàng nhà nước kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu về tiếp cận nguồn vốn, bảo lãnh tín dụng. Đây được xem là điều kiện tiên quyết, để các doanh nghiệp xăng dầu có thể tồn tại, phát huy vai trò quan trọng của mình trong cung ứng cho xã hội mặt hàng đặc biệt này. Hiện doanh nghiệp rất cần hỗ trợ khoản vay, cần ưu đãi về lãi suất, cần chia sẻ và hỗ trợ điều kiện thanh khoản mới có thể duy trì được hoạt động.

- Thứ ba, để doanh nghiệp xăng dầu không lỗ, hoặc có lỗ thì trong khả năng chịu được tại thời điểm xăng dầu có nhiều dị biệt, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành chức năng tham mưu cho Quốc hội, Chính phủ, cùng các cơ quan chức năng theo thẩm quyền của mình tiếp tục sử dụng công cụ thuế, phí, quỹ bình ổn xăng dầu và chính sách an sinh khi cần thiết để điều hành giá bản lẻ xăng dầu  phù hợp với biến động giá thế giới, đáp ứng mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định an sinh xã hội. Đặc biệt, cần rất khẩn trương rà soát, cập nhật, phản ánh định mức, chi phí định mức, chi phí tại nguồn, chi phí phát sinh thực tế vào công thức tính giá cơ sở, để các hoạt động tạo nguồn cung ứng, phân phối xăng dầu diễn ra một cách thuận lợi và lành mạnh.

- Thứ tư, tiếp tục triển khai phần mềm quản lý phân phối kinh doanh xăng dầu thống nhất, trực tiếp từ Bộ Công Thương đến các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối. Từ chính quyền các tỉnh.thành phố đến 17.000 đại lý, cửa hàng bán lẻ trong cả nước, nhằm bảo đảm tính khách quan, chính xác, minh bạch, kịp thời trong quản lý.

- Cuối cùng, khẩn trương triển khai việc rà soát, đề xuất các cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các cơ chế, chính sách quản lý trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và dự trữ xăng dầu, nhằm kịp thời lấp đầy các lỗ hổng, lược bỏ việc chồng chéo về quản lý điều hành của các chủ thể trong quy định hiện hành theo chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ.

PV
ӣ  羺appע